X
تبلیغات
وبلاگ اطلاع رسانی- آموزشی روانشناسی

وبلاگ اطلاع رسانی- آموزشی روانشناسی
وبلاگی در خدمت روان آگاهی 
قالب وبلاگ
کج خلقی و رفتارهای منفی دیگر

حتما شما هم شنیده اید که می گویند کودکان در هر سنی مشکلات مخصوص خود را دارند . گاهی عوام به هر سنی صفت مخصوصی می دهند ، ولی واقعیت این است که وقتی کودک شما کج خلق است و مدام نق می زند ، نمی تواند کلمه " نه " بشنود . اسباب بازیهایش را خراب می کند و وسایل خانه را می شکند و یا عادتهای بد دیگری دارد ، در هر سنی که باشد مشکل آفرین و ناراحت کننده است .

 اغلب گفته می شود که کودکان 4- 2 سال از نظر رفتاری " وحشتناک اند " زیرا آنها در این سن خیلی بد اخلاقی می کنند .  ولی انچه مسلم است اینکه این مشکل از روز تولد دو سالگی شروع نمی شود و در آغاز چهار سالگی نیز از میان نمی رود . در میان کودکان یک ساله هم می توان کج خلقی هایی را دید . همچنین بسیاری از افراد چهل و پنج یا پنجاه ساله هم وجود دارند که در را به هم می کوبند و ظروف را می شکنند و دستشان را روی بوق ماشین نگه می دارند . بد اخلاقی های عصبی کودکان هم می ت.اند به صورت پا به زمین کوبیدن ، جیغ و داد و گریه صدادار ، پرت کردن اسباب بازی و . . . .   باشد .

بیشتر والدین باید تعدادی از این بد اخلاقی ها را تحمل کنند ، به ویژه بین دو تا سه سالگی که کودک می خواهد استقلالش را تثبیت کند و همه کارها را انطور که خودش می خواهد ، انجام دهد نه آنطور که شما به او می گویید . اینگونه بد اخلاقیها معمولا با بزرگتر شدن کودک کمتر دیده می شود ، ولی در سنین بالاتر به مشکل دیگری بروز می کنند .

 به طور کلی مشخصات شخصیتی و وضعیت اعصاب کودکان با یکدیگر بسیار متفاوتند . حتی در میان اعضای یک خانواده نیز ممکن است یکی از فرزندان خیلی خونسرد باشد و به ندرت عصبانی شود ، در حالی که فرزند دیگر از همان سنین پایین شروع به عصبانی شدن می کند و این حالت در او ماندگار است . بسیاری از کودکان هم تا زمانیکه به مدرسه نر فته اند ، عصبانیتشان بروز نمی کند .

 ممکن است کودک شما کج خلقی را از خصوصات رفتاری شما به ارث برده باشد ، درست به همانگونه که رنگ چشمش را به ارث برده است . پس نباید به دلیل کج خلقیهای او زود قضاوت کنید و خودتان را سرزنش کنید ، همانطور که نباید در صورت خوش اخلاق بودن کودک نتیجه قطعی بگیرید که تربیت شما درست بوده و خودتان را تحسین کنید .

کج خلقی کودک هر علتی که داشته باشد ، نباید باعث شود شما دائما واهمه داشته باشید که در صورت عمل نکردن به یکی از تقاضاهای کودک با صحنه ای چون کوبیدن خودش به زمین و جیغ و فریاد او روبرو می شوید .

شما می توانید اینگونه رفتار ها را با برخورد و واکنش درست در هنگام بروز و بعد از آن تغییر دهید . شما می توانید ساختار پاسخگویی به اینگونه رفتارها را طوری تغییر دهید که ضمن اینکه باعث می شوید کودک مستقل بار بیاید ، به او کمک کنید که نظرات و عقایدش را به شکل پذیرفته ای مطرح کندحتی در صورتیکه با خواسته هایش مخالفت شده باشد و به تجربه دریافته باشد که این کار می تواند خواسته هایش را بر آورده کند

یک کودک خرد سال مفهوم روانشناختی خونسردی یا کج خلقی را نمی داند ، ولی می تواند در یابد که چه رفتاری اورا به اهدافش می رساند و این تجربه را به وسیله آزمودن بزرگسالان به دست می آورد . کودک در می یابد که اگر یک بار توانست نظر شمارا درباره خریدن یک اسباب بازی که با خرید ان مخالف بودید ، تغییر دهد و این کار را بدین صورت انجام داد که از رفتن به رختخواب خودداری کرد و وقتی خیلی خوابش گرفت با استقبال و توجه شما روبرو شد ، بار دیگر هم می تواند با رفتار مشابهی نظر شما را درباره موارد مشابه دیگری تغییر دهد .

 بنابراین اغلب اوقات کج خلقی ها هدف دار هستند و اگر کودک بداند که با کج خلقی به ان هدف نمی رسد ، احتمال کمی دارد که به این کار مبادرت کند . ما به شما اطمینان می دهیم که بد اخلاقی ها در 99 درصد موارد ، برای جلب نظر شما است . البته کودکان گاهی فقط به این دلیل بد اخلاقی می کنند که بیش از حد خسته و یا به شدت از نظر روحی بر انگیخته شده اند ، ولی نمی توانند احساساتشان را به درستی بروز دهند . گاهی هم کودک وقتی نمی تواند کاری را که بسیار دوست دارد ،به درستی انجام دهد ، نارا حتی و ناامیدی خود را با عصبانیت و بد اخلاقی نشان می دهد . به هر حال ، علت بروز اینگونه کج خلقی ها هر چه باشد این گونه رفتارها اصلا پذیرفته نیست . او باید دریابد که دادو فریاد و سرو صدا راه انداختن و خود را به زمین کوبیدن نه می تواند شمارا به انجام کاری وادارد ، نه خستگی اورا برطرف می کند ، نه اورا سلب مسئولیت می کند و نه تصمیم شما را تغییر می دهد. 

 

 

 

_ به بد اخلاقی های کودک بی اعتنایی کنید

این روش ، سریع ترین راه خلاصی از کج خلقی کودکتان است زیرا هدف بسیاری از این رفتارها جلب توجه بزرگترهاست و نه چیز دیگر . فرقی نمی کند دلیل کودک برای کج خلقی چیست و اهمیتی ندارد که گریه و زاری کودک نتیجه مستقیم "نه" ! گفتن شما به جمله ای مانند " بدش به من" باشد یا علت دیگری داشته باشد . به هر حال این رفتار مناسبی نیست و باید تغییر داده شود . شما نمی توانید برای کودکی که در حال دادو فریاد است دلیل و منطق بیاورید ، بنابراین تلاش هم نکنید . شما با بغل کردن و نوازش کردن کودک هم نمی توانید احساسش را تغییر دهید . هر چند این کار لزومی هم ندارد .یک کودک دو ساله یا سه ساله به راحتی می تواند دست از کج خلقی بردارد و به کلی این رفتار را ترک کند . شما با بی اعتنایی به بد اخلاقی های کودک ، تا جایی که به خودش آسیبی نزند ، به او بیاموزید که بد اخلاقی کردن هیچ فایده ای ندارد و کودک خواهد آموخت که کمتر چنین واکنش هایی را از خود نشان دهد

 

  • از محل دور شوید وقتی می بینید کودک در حال جیغ و فریاد و به عبارتی بد اخلاقی است ، به کار خود بپردازید اگر با کسی مشغول صحبت هستید صحبتتان را ادامه دهید و اگر نه با خودتان مشغول حرف زدن شوید. اگر خطری متوجه کودک نیست می توانید از اتاق بیرون بروید و البته باید وضعیت را زیر نظر داشته باشید . اگر گریه و زاری کودک برای جلب توجه شما باشد . وقتی از اتاق بیرون می روید ، ممکن است او به دنبال شما بیاید چون به شنونده نیاز دارد ! اگر چنین اتفتقی افتاد ، بدانید که کارتان را درست انجام داده اید . مراقب باشید که به کودک اصلا نگاه نکنید ، چون حتی یک نیم نگاه هم می تواندقطع شدن سرو صدا را به تعویق بیندازد .
  • اگر نمی توانید سر و صدای کودک را انطور که گفته شد نادیده بگیرید ، از روش تکرار یک عبارت استفاده کنید .فرض کنید مریم می خواهد با عینک شما بازی کند و شما به او اجازه نمی دهید و مریم به جیغ کشیدن و به زمین کوبیدن خود می پردازد ، در این هنگام اورا به محلی که نتواندبه خود آسیبی برساند قرار دهید و به او بگویید : " مریم نمیشه با عینک من بازی کنی ، وقتی گریه ات تموم شد بیا تا با هم بازی کنیم " سپس مدتی به گریه او توجه نکنید،اگر گریه اش قطع نشد و یا شدیدتر شد در هر صورت تنها همین جمله را بگویید و هیچ عکس العمل دیگری نشان ندهید . به یاد داشته باشید که هدف شما صرفا آن است که به کودک خود کمک کنید تا این کارش را ترک کند .
  • مدت گریه و زاری و بد اخلاقی و تعداد آنها را ثبت کنید . گرچه ممکن است وقتی کودک با شدت تمام گریه می کند ، فکر کنید این گریه تا ابد ادامه خواهد داشت ، ولی معمولا این حالت بیش از چند دقیقه طول نخواهد کشید و با بی اعتنایی شما این زمان کوتاه و کوتاهتر می شود در ابتدا ممکن است برخی کودکان گریه هایشان را شدیدتر کنند اما به مرور در می یابند که با این کار نمی توانند به هدف خود برسند .
  • وقتی گریه و زاری به پایان رسید در مورد آن صحبت نکنید . وقتی کودک بعد از تمام شدن گریه اش به سوی شما آمدهر طورکه صلاح می دانید به او توجه کنید. وبا او طوری رفتار کنید که انگار هیچ اتفاقی نیفتاده و به او این امکان را بدهید که به سرعت روابط خویش را با شما ادامه دهد وقتی گریه تمام شد به او بگویید : " بیا بریم گردش " و نگویید " به نظرت کارت احمقانه نبود ؟" یا        " حالا که بچه خوبی شدی می برمت بیرون" چنین رفتاری به اونشان می دهد که گریه و زاری او بر روی شما تاثیر گذاشته و ممکن است در صورت لزوم او دوباره این کار را تکرار کند .

- برای تقویت رفتار درست در کودکتان از تحسین و یک روش پاداش دهی استفاده کنید

روشن است که شما بایدکودکتان را به خاطر اینکه بد اخلاقی نمی کند ، تحسین کنید ولی نه با جمله ای مثل : " متشکرم که جیغ نمی کشی! "  می توانید به او بگویید : " نمی دونی چقدر خوشم می آد وقتی اینقدر خوب به حرفای من گوش می کنی و با من همکاری می کنی" و اگر کودک در عمل هم رفتار خوبی دارد ، به او بیشتر توجه کنید .

 

  • به کودک یادبدهید که چگونه می تواند از راههایی به جز بد اخلاقی و گریه و زاری توجه شمارا جلب کند و به شما بفهماند که از چه مسا له ای ناراضی است و اورا به خاطر به کار بردن آن روشها تحسین کنید . شما می توانید با نشان دادن رفتارهای مناسب الگوی منسبی برای کودک خود باشید . فرض کنید می خواهید اتومبیلتان را تعمیر کنید و موفق نمی شویدبگویید : " این پیچ به اینجا نمی خوره ، احتمالا مال اینجا نیست ، باید اون یکی پیچ رو امتحان کنم . نخیر این پیچ هم مال اینجا نیست . فکر کنم بهتره فعلا ولش کنم ، شاید یه موقع دیگه بتونم پیچش رو پیدا کنم و ایراد ماشین رو رفع کنم " پس از مدتی خواهید دید که کودک وقتی نمی تواند قطعات یک اسباب بازی را سر هم کند به جای اینکه آنرا به زمین پرت کند و جیغ بکشد ، با خودش همان حرفهایی را می گوید که شما به او نشان داده اید .

 

  • وقتی کودک بد اخلاقی نمی کند و جیغ نمی کشد به او توجه بیشتری بکنید . همان طور که قبلا گفته شد ، به او بفهمانید که رفتار خوب او را دوست دارید .
  • به کودک در ازای کار و رفتار مناسب ، پاداش متناسب با آن را بدهید .

 

- اجازه ندهید کودک از بد اخلاقی و گریه به عنوان وسیله ای برای شانه خالی کردن از بار مسئولیت استفاده کند

جالب است بدانید کودکان خیلی زود می آموزند که جیغ کشیدن و بد اخلاقی آنقدر پدر و مادر را آشفته می کند که یادشان می رود چه کاری به او محول کرده بودند.

 

  • به کودکتان به طور دقیق بگویید چه کاری باید انجام دهد و سپس عدم انجام ندادن ان چیست ؟
  • وقتی از کودکتان کاری را می خواهید که او در انجام ان تعلل می کند ، نباید چندین بار تذکر بدهید و دستورتان را تکرار کنید .
  • پس از اینکه کودک را برای انجام ندادن کار تنبیه کردید یا از روشهایی مثل محروم کردن موقت یا حتی تصحیح بیش از حد استفاده کردید ، حتما کودک را وادار کنید کاری را که از او خواسته بودید ، انجام دهد . " البته نه با خشونت و دادو فریاد"

 

 

 

 

- اجازه ندهید کج خلقی های کودک ، پاسخهای " بله " یا " خیر " شما را تغییر دهد.

کودکان می اموزند که با کج خلقی ، توجه افراد را به سوی خود جلب کنند و بنابراین از این حربه استفاده می کنند . ما معتقد نیستیم که کودکان با اگاهی برای گریه و کج خلقی هایشان برنامه ریزی می کنند و حتی نمی گوییم از این عمل و تاثیر ان اگاهند ، ولی به هر حال آنچه مسلم است آنکه ، والدین و کودکان و حتی ربیان انها در این الگوی رفتاری درگیر می شوند و اغلب ، این مساله باعث ناراحتی انها می شود . کودکان می دانند چه زمانی احتمال تسلیم شدن شما بیشتر است .شما هم می دانید چه زمانی بهتر تسلیم می شوید .

 

بر گرفته از کتاب " چگونه با کودکم رفتار کنم "

تالیف : دکتر گاربر

مترجم : محمد ولی سهامی

کتاب " درمان ناسازگاری و حسادت خواهر و برادر "

تالیف : آول فایر -  الین مزلیش

مترجم : میترا کد خدایی

[ دوشنبه دوم آبان 1390 ] [ 14:54 ] [ محمد ترکمان ]
.: Weblog Themes By SibTheme :.

درباره وبلاگ

محمد ترکمان کارشناس ارشد روانشناسی بالینی هستم. امیدوارم مطالبی که در اختیارتان قرار می دهم مفید واقع شود. لطفاُ پس از مطالعه هر مطلب نظر خود را بنویسید.
موضوعات وب
امکانات وب